پنج شنبه، ۱۰ فروردین ۱۳۹۶, ۲۲:۵۴
 
موقعیت جغرافیایی ، تاریخی و اجتماعی استان

موقعیت جغرافیایی

استان گلستان ازاستان‌های شمالی ایران ومرکز یت آن شهرستان گرگان است.این استان در محدوده جغرافیایی 5600- 5400-طول شرقی و 3630 - 3815 عرض شمالی قرار دارد. استان گلستان با وسعت حدود 7/20437 کیلو متر مربع معادل 3/1 درصد از کل مساحت کشور و بیست و یکمین استان ایران از حیث وسعت می باشد. این استان از شمال به جمهوری ترکمنستان،از غرب به استان مازندران و دریای خزر واز جنوب به استان سمنان منتهی می شود. این استان دارای یازده شهرستان به نام های گرگان، ترکمن، بندر گز، علی آباد ، کردکوی، گنبدکاووس ، مینودشت، کلاله، آق قلا، رامیان و آزادشهر می باشد. در این استان اقوام مختلفی همچون فارس، ترکمن، بلوچ، قزاق ، ترک، سیستـانی و مـازندرانی زنـدگی می کنند

تعداد شهرستان، بخش، شهر و دهستان براساس تقسیمات کشوری در پایان سال 1385

سالتعداد شهرستانتعداد بخشتعداد شهرتعداد دهستان
13655131422
13756161642
138511212450

اقلیم ،آب وهوا

استان گلستان ازنظرآب وهوائی دارای اقلیم مدیترانه ای ونیمه بیابانی است. میزان بارندگی سالانه آن 200 تا 700 میلی متر گزارش شده است. بخش عمده استان گلستان آب و هوای معتدل خزری (مدیترانه‌ای دارد ولی جلگه گرگان به لحاظ مجاورت باصحرای ترکمنستان، دوری از دریا و کاهش ارتفاعات، آب و هوای نیمه بیابانی و گرم دارد. مراتع عمده قشلاقی استان درجلگه گرگان است که بین رودخانه گرگان و مرکز ترکمنستان قرار دارند. جنگلهای مرطوب دامنه‌های شمالی البرز در استان در سمت غرب از جنگلهای بندر گز و کردکوی شروع و در مشرق به جنگلهای مینودشت و گلستان می‌رسد.

عوارض طبیعی

استان گلستان به دلیل قرار گرفتن در شمال رشته کوه البرز به سه بخش کوهستانی، دامنه ای و جلگه ای تقسیم شده واز نظر ناهمواری به سه ناحیه تقسیم می شود.
ناحیه کوهستانی: این ناحیه ازارتفاع 500 متری تابیش از3000 متر رادربرگرفته و پوشیده ازگونه های جنگلی ومرتعی می باشد .
ناحیه کوهپایه ای : این ناحیه شامل تپه های کوچک لس ، تپه ماهورها وبلندیهاکه پوشیده از اراضی جنگلی می باشد.
ناحیه جلگه ای و اراضی پست : ارتفاع این ناحیه درحاشیه دریای خزروخلیج گرگان پایین تراز سطح دریای آزاد بوده وباحرکت به سمت شرق به ارتفاع آن افزوده می شود.

پیشینه تاریخی اجتماعی و اقتصادی

استان گلستان قدمت شش هزار ساله داشته و یکی از قدیمی ترین ایالتهای ایران به شمار میرود. معاهدات دوگانه دوره قاجارو واگذاری بخش وسیعی از خاک ایران به روسیه باعث کاهش حوزه تاثیرو نفوذ اقتصادی و معنوی این منطقه گردیده است . استقرار حکومت شوروی درشمال این استان در آغاز قرن بیستم و همزمان با آن استقرار حکومت وابسته به آمریکا (رژیم پهلوی) درایران و وقوع دوران جنگ سرد منجر به برقراری دیوار آهنین در مرزهای استان گردیده و بمدت 70 سال هرگونه تردد، حمل و نقل ازاین منطقه ممنوع گردید.درواقع این منطقه حدود سه ربع قرن به بن بست جهان مبدل گردید ، این در حالیست که فعالیت بندری و حمل و نقل بین این منطقه و باکو، یکی از عمده ترین محورهای فعالیت اقتصادی اهالی بوده است. در اوایل دهه 70 هجری، یکی از مهمترین رخدادهای سیاسی موثر بر این منطقه یعنی فروپاشی حکومت شوروی ، تشکیل 13 جمهوری مستقل وآزادی حمل و نقل کالا و تردد افراد ، رخ داد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی منطقه شاهد تنشهای سیاسی بود که حاصل این پروسه،وقوع دو نوبت جنگ درمنطقه، مصادره اراضی بالای 20 هکتار و کارخانجات و واحدهای صنعتی بوده است.

مصوبه های نرم افزاری موثر بر وضعیت اقتصادی منطقه

پس از پیروزی انقلاب اسلامی چندین مصوبه موثر بر اقتصاد منطقه تصویب شده است. این مواردشامل:

  1.  ممنوعیت صادرات پنبه در سال 1358 جهت حمایت از صنعت نساجی و سپس آزاد سازی واردات پنبه.
  2.  به رسمیت شناخته شدن مصادره اراضی صورت گرفته و واگذاری اراضی مزبور به روستاییان و کوچک شدن واحد سطح اراضی
  3. ایجاد ممنوعیتها ومحدودیتهای اساسی برای صادرات فرش.
  4. مصوبه هیئت دولت در خصوص ممنوعیت استقراربعضی از صنایع در استانهای شمالی
  5. انتزاع منطقه از استان مازندران و تشکیل سازمان اداری مستقل بنام استان گلستان با مرکزیت گرگان در نیمه دوم دهه 70 .

وضعیت اجتماعی استان

جمعیت

مطابق سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385، جمعیت استان گلستان 1617087 نفر می باشد. که در مقایسه با جمعیت سال 1375(1426288نفر) از رشد سالانه 26/1 درصد برخوردار بوده است. تعداد کل خانوار استان در سال 1385 معادل 380244خانوار بوده است.نسبت جمعیت شهری حدود 17/49 درصد و نسبت جمعیت روستایی 8/50 درصد به کل جمعیت استان بوده است. جمعیت استان جوان بوده وبالاترین درصد جمعیت مربوط به رده سنی 15 الی 24 ساله است. (ورودیهای جویای کار در دهه بعدی).نسبت جنسی مرد به زن در استان برابر 99 و بعد خانوار معادل 25/4 نفر می باشد

نیروی انسانی ، اشتغال وبیکاری

بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385 جمعیت شاغل استان 554624نفر است که این رقم در سال 1375 برابر با 348168نفر بوده است . جمعیت فعال استان در سال 85 برابر 554624 نفر و تعداد بیکاران آن معادل68903 نفر می باشد. بر اساس این سرشماری نرخ بیکاری استان در سال 85 معادل 4/12 درصد بوده که نسبت به دوره قبلی ( معادل 9/9 درصد سال 1375) افزایش یافته است. نرخ اشتغال استان از 1/90 در سال 75 به 6/87 درصد در سال 1385 کاهش یافته است. نرخ بیکاری نقاط شهری استان در سال 85 معادل 17/13 درصد بوده که نسبت به دوره قبلی ( معادل 10 درصد در سال 1375) افزایش یافته است. این روند افزایشی در روستاها از 9/9 درصد به 76/11درصد بروز یافته است. بر اساس نتایج آمارگیری از ویژه گی های اشتغال و بیکاری،نرخ بیکاری استـان طـی سالهای 84-1375 دارای نوساناتی بوده و از 9/9 درصد سال 75 به 7/13 درصددر سال 82 و به 6/12 درصددراردیبهشت سال 83 و به حدود 7/8 درصد در آبان ماه سال 84، به 9/9 درصد زمستان 85 و به 8/8 درصددر بهار 1386 رسیده است. بیشترین شاغلان استان در بخش کشاورزی(39 درصد) بوده وسهم نسبی بخشهای خدمات و صنعت به ترتیب 9/35 درصد و 25 درصد بوده است. بررسی های سال 1384 موید افزایش سهم صنعت از 20 درصد به 5/23 درصد طی دوره 9 ساله 1375 الی 1384و کاهش سهم نسبی کشاورزی از 2/46 درصد به 1/39 درصدمی باشد.همچنین در دوره 82 الی 84سهم بخش خدمات از 8/32 درصد به 4/37 درصد افزایش یافته است.

مهاجرت

بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385طی دوره ده ساله قبل از آمارگیری 125هزار نفر به استان وارد ویا در داخل استان جابجا شده اند.این در حالیست که بر اساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 75 حدود 148603 نفر به استان وارد ویا در داخل استان جابجا شده اند. در دوره ده ساله85-75حدود 97هزار نفر از استان خارج شده و خالص مهاجرت 28 هزارنفر و معادل 72/1 درصد جمعیت استان می باشد.

منابع انسانی

آموزش عالی

در سال تحصیلی 85-84 در استان گلستان 28 مرکز دانشگاهی شامل 18 مرکز آموزش عالی دولتی و 10 مرکز آموزش عالی غیر دولتی به فعالیت مشغول می باشند. این مراکز در گروههای تحصیلی علوم کشاورزی، علوم پزشکی ، علوم پایه ، فنی و مهندسی و علوم انسانی دانشجومی پذیرند. تعداد کل دانشجویان استان در سال تحصیلی 85-84 حدود 41465 نفر بوده که 19726 نفر آن مرد و 21731 نفر آن زن و از گروه مزبور

  • 9/39 درصد در گروه علوم انسانی
  • 6/15 درصد علوم کشاورزی،
  • 3/25 درصدفنی و مهندسی،
  • 3/10 درصد علوم پایه
  • 4/4 درصد در علوم پزشکی
  • 5/4 درصد در گروه هنر

مشغول به تحصیل بوده اند. 52 درصددانشجویان مزبور در مقطع کارشناسی، 8/45 درصد در مقطع کاردانی و 2/2 درصد در مقطع کارشناسی ارشد و دکترا مشغول به تحصیل بوده اند. در سال تحصیلی 85-84 حدود 6/55 درصد دانشجویان در دانشگاههای دولتی و 6/44 درصد در مراکز غیر دولتی به تحصیل اشتغال داشته اند. میزان ورودی دانشجویان در سال تحصیلی 85-84 در استان گلستان 13646 نفر بوده است. تعداد اعضا هیئت علمی دانشگاهها 2412 نفر در 28 مرکز دانشگاهی بوده است. از این میزان 2/26 درصد اساتید تمام وقت،7/2 درصد نیمه وقت و 1/71 درصد حق التدریسی بوده اند.

مهارت

استان گلستان در سال 1384 دارای 15 واحد ثابت فنی و حرفه ای بوده است که در 85 رشته آموزشی به 2168 نفرآموزش ارائه نموده اند، 5/81 درصد کارآموزان مرد و 5/18 درصد آنان زن بوده اند، این خدمات توسط 71نفر کادرآموزشی و 52 کارگاه آموزشی ارائه شده است، در سال مزبور 4 تیم سیار و یک واحد پادگانی نیز به امر آموزش اشتغال داشته اند. بر این اساس تعداد کل آموزش دیده گان در سال 84 حدود 30199 نفر بوده است. در سال مزبور 418 آموزشگاه فنی حرفه ای آزاد در سطح استان مشغول فعالیت بوده اندکه 26402 نفر راآموزش داده اند. از کل آموزشگاههای فنی و حرفه ای آزاد استان ،تعداد 83آموزشگاه برای مردان ، 299 آموزشگاه برای زنان و 53 آموزشگاه بصورت دو منظوره اداره می شود.

تشکلها

همراه با رشدو توسعه فعالیتهای اقتصادی تشکلهای صنفی مختلفی دراستان راه اندازی شده اندکه به عنوان توان نرم افزاری استان می توانند در فرآیند توسعه استان موثر باشند. در گروه صنعت و معدن و بازرگانی تشکلهایی نظیر اتاق بازرگانی و صنایع و معادن، خانه صنعت و معدن ، انجمن صنفی شرکتهای خدمات مهندسی استان و سازمان نظام مهندسی معدن وجود دارد. در گروه کشاورزی تشکل سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی و در گروه مسکن ، سازمان نظام مهندسی ساختمان وجود دارد.

کلیه حقوق این وب‌سایت متعلق به سازمان سرمایه گذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران می‌باشد.